نظامی آمریکایی در «۶۰ دقیقه» از نجات خود در ایران گفت
منتقدان: یک عملیات تبلیغاتی برای جنگ ترامپ
ترجمه و بازآفرینی: شایان طالع ماسوله
یک سرهنگ نیروی هوایی آمریکا که هواپیمایش در جریان جنگ ایران سرنگون شده بود، در برنامه تلویزیونی «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس جزئیات فرار، بقا و عملیات نجات خود را روایت کرد؛ روایتی که حضور همزمان شماری از مقام‌های ارشد نظامی دولت دونالد ترامپ در آن، واکنش‌هایی را برانگیخته است. منتقدان می‌گویند این گزارش بیش از آنکه صرفاً روایتی از یک عملیات نجات باشد، تلاشی برای ارائه تصویری موفقیت‌آمیز از جنگی است که ترامپ در ایران آغاز کرده و با مخالفت‌ها و هزینه‌های قابل توجهی روبه‌رو بوده است.
این نظامی آمریکایی که در برنامه با نام رمزی «براوو» معرفی شد، گفت پس از سرنگونی هواپیمایش در ایران، با وجود شکستگی کمر، بازو و شانه، خود را به یک یال کوهستانی در ارتفاع حدود ۷۰۰۰ فوت رسانده است. او در حالی برای زنده ماندن تلاش می‌کرد که افراد محلیِ متخاصم در جست‌وجوی او بودند و سرانجام نیروهای ویژه آمریکا برای خارج کردنش از منطقه وارد عمل شدند.
براوو شامگاه یکشنبه در گفت‌وگو با نورا اودانل، مجری «۶۰ دقیقه»، شرح داد که هواپیمای او با یک موشک دوش‌پرتاب ایرانی هدف قرار گرفت. او و خلبان دوم، که در این گزارش با نام رمزی «آلفا» معرفی شد، با استفاده از صندلی‌های پرتاب‌شونده از هواپیما خارج شدند؛ اما براوو اندکی بعد دریافت که چتر نجاتش آسیب دیده است.
او گفت: «وقتی به بالا نگاه کردم و دیدم چتری وجود ندارد، وحشتناک‌ترین چیزی بود که در تمام عمرم دیده بودم. برای لحظه‌ای مکث کردم و دعا کردم: خدایا، اراده تو انجام شود؛ اما اگر قرار است از این ماجرا جان سالم به در ببرم، به کمک نیاز دارم.»
براوو نتوانست چتر نجات خود را به‌طور کامل باز کند و با شدت به زمین برخورد کرد. به گفته خودش، متخصصان بعداً با توجه به نوع جراحاتش تخمین زدند که او با سرعتی بین ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت به زمین اصابت کرده است.
او علاوه بر شکستگی استخوان‌ها، در جریان فرود دچار پیچ‌خوردگی مچ پا و جراحات شدید در ناحیه سر و صورت شد. با این حال، آموزش‌های نظامی به او کمک کرد تا خود را با شرایط وفق دهد و بلافاصله از محل سقوط فاصله بگیرد.
براوو گفت: «مصدومیت‌هایی داشتم، اما همه ما آموزش دیده‌ایم که خودمان را با شرایط وفق دهیم و بر موقعیتی که با آن مواجه می‌شویم غلبه کنیم. بنابراین، با وجود جراحات، تا جایی که می‌توانستم با سرعت از محل فرود دور شدم.»
او در ادامه توضیح داد که تنها با یک تپانچه، یک دستگاه ارتباطی و یک فرستنده ردیابی، پیاده خود را به یالی در ارتفاع ۷۰۰۰ فوت رسانده است.
اما در حالی که براوو تلاش می‌کرد خود را از تعقیب نیروهای ایرانی دور نگه دارد، عملیات نجات آلفا نیز در جریان بود. «۶۰ دقیقه» ویدئویی از طبقه‌بندی خارج‌شده این عملیات پخش کرد که نشان می‌داد نیروهای آمریکایی در یک عملیات روزانه و پرخطر برای نجات خلبان دوم وارد عمل شده‌اند. آلفا حدود پنج مایل دورتر از براوو فرود آمده بود.
بیش از ۲۰ بالگرد در عملیات نجات آلفا مشارکت داشتند و تصاویر منتشرشده نشان می‌داد دست‌کم دو فروند از آنها در جریان عملیات زیر آتش قرار گرفته‌اند.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در گفت‌وگو با اودانل گفت: «از ابتدا تا انتها یک درگیری مسلحانه بود. اما آنها آلفا را بازگرداندند. و بعد بلافاصله کار را ادامه دادیم. یعنی در همان حال که از بازگشت آلفا خوشحال بودی، می‌دانستی که مأموریت هنوز فقط نیمی از راه را طی کرده است.»
آلفا حدود شش ساعت پس از سرنگونی هواپیمایشان نجات یافت، اما براوو برای نزدیک به ۵۰ ساعت در منطقه باقی ماند و برای زنده ماندن و برقراری ارتباط با نیروهای آمریکایی تلاش کرد.
او گفت به محض آنکه پناهگاهی نسبی پیدا کرد، تلاش برای برقراری ارتباط را آغاز کرد. سپس در لحظه‌ای که توانست برای نخستین بار بنشیند و آنچه را بر او گذشته بود مرور کند، پیامی کوتاه فرستاد: «خدا خوب است.»
براوو گفت این پیام را از سر قدردانی فرستاده بود؛ قدردانی از اینکه توانسته بود از مجموعه‌ای از حوادث و خطرات جان سالم به در ببرد.
برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا، گفت به محض آنکه مشخص شد براوو زنده مانده و در حال حرکت است، برنامه‌ریزی برای نجات او سرعت گرفت.
او گفت: «یک پیام دریافت کردیم که می‌گفت: «زخمی هستم، در حال حرکت هستم.» بعد هم پیام دیگری آمد: «خدا خوب است.» آنجا بود که فهمیدیم زنده است؛ حرکت می‌کند. بنابراین گفتیم: بسیار خوب، برنامه‌ریزی را ادامه بدهیم.»
به گزارش سی‌بی‌اس، در ادامه عملیات، بمب‌افکن‌ها و پهپادهای آمریکایی مواضع نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را در نزدیکی محل استقرار براوو هدف قرار دادند. این شبکه تصاویر جداگانه‌ای از این حملات نیز پخش کرد.
دو هواپیمای بزرگ جست‌وجو و نجات، حامل نیروهای ویژه و بالگردهای کوچک‌تر، در یک باند فرود موقت در صحرا فرود آمدند؛ محلی که چند مایل با محل اختفای براوو فاصله داشت.
براوو گفت نخستین مواجهه‌اش با سربازان آمریکایی «یکی از بهترین لحظات زندگی‌ام» بود. کوپر اما گفت نیروهای آمریکایی در شرایطی وارد عمل شدند که حدود ۱۵۰۰ نیروی ایرانی در شعاع ۱۰ مایلی محل حضور براوو مستقر بودند.
خروج نیروها نیز بدون حادثه انجام نشد. یکی از هواپیماهای مورد استفاده در عملیات نجات در شن‌های صحرا گرفتار شد و نیروهای آمریکایی ناچار شدند آن را رها کنند. سپس برای جلوگیری از افتادن آن به دست نیروهای دشمن، هواپیما بمباران و منهدم شد.
کوپر گفت بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی در عملیات زمینی حضور داشتند و چند صد نفر دیگر از نیروهای مستقر در هوا از آنها پشتیبانی می‌کردند. به گفته او، در مجموع حدود ۵۰۰۰ نفر به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در این عملیات مشارکت داشتند.
او گفت: «چیزی که باید بدانید این است که ما نیروی بیشتری به منطقه اعزام می‌کردیم تا افسر مستقر در صندلی عقب را بازگردانیم.»
در همین حال، حضور مقام‌های ارشد نظامی آمریکا در این برنامه و نحوه روایت عملیات، بحث‌هایی را درباره انگیزه‌های پشت این گزارش برانگیخت.
شبکه سی‌ان‌ان روز شنبه گزارش داد که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، شخصاً علاقه‌مند بوده است خلبانان در برنامه‌های تلویزیونی حاضر شوند و روایت موفقیت‌آمیزی از جنگ دولت ترامپ ارائه دهند. این جنگ، بنا بر گزارش سی‌ان‌ان، تاکنون به کشته شدن ۱۸ نظامی آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۸۰۰ نفر انجامیده و در کنار آن، افزایش شدید قیمت نفت و بنزین را نیز به دنبال داشته است.
شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، این گزارش را رد کرد و در بیانیه‌ای آن را «دروغ محض» خواند. او تأکید کرد تصمیم درباره حضور یا عدم حضور خلبانان در برنامه «۶۰ دقیقه» صرفاً به خود آنها مربوط بوده است.
پارنل گفت: «همان‌طور که سی‌ان‌ان نیز اشاره کرده است، یک خلبان تصمیم گرفت در این مصاحبه شرکت کند و دیگری تصمیم گرفت شرکت نکند. علاوه بر این، [پنتاگون] نهایت دقت را به خرج داد تا امنیت عملیاتی، منابع و شیوه‌های مورد استفاده در این عملیات حفظ شود.»
او افزود: «طرح هرگونه ادعای خلاف این، توهین به تمام اعضای نیروهای مسلح ماست که در این مصاحبه شرکت کردند یا از آن پشتیبانی کردند.»
سی‌ان‌ان همچنین گزارش داد که باری وایس، سردبیر ارشد بخش خبری سی‌بی‌اس، که پیش‌تر به دلیل آنچه منتقدان جانبداری او از دولت ترامپ می‌دانند مورد انتقاد قرار گرفته است، برای دسترسی انحصاری به روایت این عملیات، بر هگست فشار آورده بود.
روز دوشنبه، وب‌سایت «دیلی بیست» نیز از واکنش‌های منفی به پخش این گزارش خبر داد. جاستین باراگونا، تحلیلگر و مفسر رسانه‌ای زتیو نیوز، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که یکی از کارکنان سی‌بی‌اس به او گفته است: «نورا کاملاً مایل بود نقش خبرنگاری بی‌فکر را بازی کند که به ابزاری برای تبلیغات تبدیل شده است.»
در نهایت، آنچه «۶۰ دقیقه» به مخاطبان خود ارائه کرد، روایتی جزئی و پرتنش از یکی از عملیات‌های نجات نظامی آمریکا در جریان جنگ ایران بود؛ روایتی که در کنار شرح لحظات دشوار بقای یک خلبان، با حضور وزیر دفاع، رئیس ستاد مشترک و فرمانده سنتکام، تصویری گسترده‌تر از توان عملیاتی ارتش آمریکا نیز به نمایش گذاشت. در مقابل، منتقدان این نحوه پوشش را بخشی از تلاش پنتاگون و دولت ترامپ برای شکل دادن به روایت عمومی از جنگ دانسته‌اند؛ ادعایی که مقام‌های وزارت دفاع آمریکا آن را رد کرده‌اند.
منبع: گاردین
